:: دوره 11، شماره 3 - ( 11-1401 ) ::
جلد 11 شماره 3 صفحات 204-169 برگشت به فهرست نسخه ها
چرخۀ اقتدارگرایی در ایران
علی ساعی
دانشیار جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده:   (2742 مشاهده)
این مطالعه بر چرخۀ اقتدارگرایی در ایران تأکید دارد. بنیان معرفتی الگوی چرخۀ اقتدارگرایی در ایران، نظریۀ دموکراتیزاسیون است.  مدعای این نوشتار آن است که دینامیک دموکراتیزاسیون، جامعۀ ایران را از رژیم اقتدارگرا به دورۀ گذار دموکراتیک عبور می­ دهد. در این فرایند، رژیم اقتدارگرا سرنگون می­ شود  و دورۀ گذار دموکراتیک آغاز می­ شود. بعد از یک دورۀ زمانی کوتاه، فرایند دموکراتیزاسیون در مرحلۀ  گذار دموکراتیک قطع  می ­شود و جامعۀ ایرانی در منطقۀ گذار زمین ­گیر می­ شود، آنگاه به ­تدریج مدارهای سیاسی، آن را به سمت میدان اقتدارگرایی حرکت  می­ دهند. در واکنش به بازتولید موج اقتدارگرایی، معمولا یک جنبش انقلابی رخ می دهد. این جنبش، به فروپاشی رژیم اقتدارگرا منجر می­ شود. این الگوی رایج جامعۀ ایرانی است که همواره بین دموکراتیزاسیون و اقتدارگرایی جلو و عقب می­ رود. استدلال نظری آن است  که چرخۀ اقتدارگرایی  از طریق علیت همایندی قابل تبیین است. به این معنا که اگر نهادهای سیاسی انحصاری باشند و عاملیت نخبگان قدرت مبتنی بر اعمال محدودیت ساختاری بر مخالفان باشد و کنشگران اجتماعی در انتخاب‌های استراتژیک خود محدودیت ساختاری داشته باشند، جامعه به سمت اقتدارگرایی حرکت می­ کند. برای تحلیل داده ­های تاریخی از  تحلیل روایتی و علیت همایندی استفاده شده است. در پایان، این گزاره فرموله شده است که:"  هرگاه مسیر اصلاحات دموکراتیک فرو بسته شود،  اقتدارگرایان، استراتژی سرکوب را انتخاب می کنند و رادیکال­ های مخالف، استراتژی خشونت را انتخاب کنند، در این صورت به ­تدریج دینامیک اقتدارگرایی،  به رکود قدرت منجر می­ شود، آنگاه نیروی کنشگران رادیکال،  جامعه را  به سمت فروپاشی رژیم حاکم حرکت می­ دهد".
واژه‌های کلیدی: دموکراتیزاسیون ، چرخۀ اقتدارگرایی، نهادهای سیاسی، نخبگان قدرت، کنشگران اجتماعی.
متن کامل [PDF 1883 kb]   (553 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/8/7 | پذیرش: 1401/11/27 | انتشار: 1402/11/7
فهرست منابع
1. آبراهامیان، یرواند(1379) ایران بین دو انقلاب از مشروطه تا انقلاب اسلامی، ترجمۀ کاظم فیروزمند، حسن شمس آوری و محسن مدیرشانه چی، چاپ سوم، تهران، مرکز.
2. اتحادیه، منصوره (1361) پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت (دوره اول و دوم مجلس شورای ملی )،چاپ اول، تهران: گستره.
3. اسناد رسمی وزارت کشور‌، آرشیو اسناد.
4. قانون اساسی جمهوری اسلامی (1370) تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
5. تربتی سنجابی، محمود (1375) قربانیان باور و احزاب سیاسی ایران، چاپ اول، تهران: آسیا.
6. حاج سید جوادی، فرید (1384) روایت انتخابات، تهران: تسنیم اندیشه‌.
7. روزنامه اطلاعات تاریخ 1358/12/5
8. سالنامۀ آماری کشور (1345).
9. سالنامۀ آماری کشور (1355)
10. ساعی، علی (1386) دموکراتیزسیون در ایران، تهران: آگاه.
11. ساعی، علی (1400) چرخش نخبگان قدرت در ایران (1357-1398)، تهران: دانشگاه تربیت مدرس
12. شجیعی، زهرا (1372) نخبگان سیاسی ایران ازانقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی، تهران: سخن.
13. فوران، جان (1382 ) مقاومت شکنندۀ تاریخ تحولات اجتماعی ایران، ترجمۀ احمد تدین، تهران: رسا.
14. کرمانی، ناظم الاسلام (1357) تاریخ بیداری ایرانیان، جلد 2، تهران: بنیاد فرهنگ ایران .
15. کسروی ، احمد (1363) تاریخ مشروطۀ ایران ، چاپ شانزدهم، تهران: امیر کبیر.


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 11، شماره 3 - ( 11-1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها