[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 8، شماره 4 - ( 2-1399 ) ::
جلد 8 شماره 4 صفحات 121-149 برگشت به فهرست نسخه ها
واکاوی معیارهای فرهنگی اجتماعی و اقلیم در معماری بومی (مطالعه موردی: بررسی تطبیقی تکایای تاریخی و معاصر مازندران)
حسین سلطان زاده، مرتضی حسن پور
دانشجوی دکتری تخصصی معماری، گروه معماری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران.
چکیده:   (227 مشاهده)
ویژگی‌های فرهنگی- اجتماعی و اقلیم همواره به‌عنوان دو رکن اصلی مؤثر بر شکل‌گیری معماری آیینی شناخته می‌شوند. هدف این پژوهش، ارزیابی این معیارها و بررسی میزان اهمیت هر یک از آنها می باشد. این پژوهش از نوع ترکیبی و تلفیقی از پژوهش کیفی و کمّی می باشد. روش پژوهش حاضر، توصیفی- پیمایشی بوده و برای بررسی اهمیت هر یک از معیارها و زیر معیارها، از نظرات خبرگان با ابزار پرسشنامه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS و طیف لیکرت استفاده شده است. جامعه آماری شامل نُه تکیه در مازندران در دو اقلیم کوهستان(ییلاق) و دشت(قشلاق) به صورت هدفمند انتخاب شدند. مطابق یافته های پژوهش، از میان "معیارهای فرهنگی- اجتماعی"، «آیین و مذهب» در تکایای تاریخی (4٫60) و «عقاید و باورها» و «روابط اجتماعی» ، با میانگین (4٫30) و (4٫30) بیشترین اهمیت را در تکایای معاصر دارند. در خصوص "معیارهای اقلیم" نیز،«معماری بومی» با وزن (4٫30) دارای بیشترین اهمیت در تکایای تاریخی و در تکایای معاصر نیز، زیرمعیار«آب و هوا» با وزن (3٫55) دارای بیشترین اهمیت می باشد. نتایج پژوهش نشان داد که "معیار‌های فرهنگی- اجتماعی" و "معیارهای اقلیم" دارای تأثیر مثبت و معناداری بر معماری بومی تکایای مازندران هستند که در این‌ بین نقش "معیار‌های فرهنگی-اجتماعی" بااهمیت‌تر است.
واژه‌های کلیدی: تکایای مازندران؛ فرهنگ؛ اقلیم؛ معماری بومی.
متن کامل [PDF 975 kb]   (73 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/3/7 | پذیرش: 1399/2/10 | انتشار: 1399/2/10
فهرست منابع
1. الکساندر، کریستوفر(1387) زبان الگو: شهرها، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
2. انصاری، مجتبی، اخوت، هانیه السادات و ملایی، معصومه(1387)«بررسی عقاید مذهب شیعه بر ارتباطات فضایی مساجد شیعی»، نشریه شیعه شناسی، 6(23): 145-174).
3. بزرگ نیا، زهره(1385)تکیه‌ها و حسینیه‌ها،تهران: نشر صوفیان.
4. 4. بمانیان، محمدرضا و غلامی رستم، نسیم و رحمت پناه، جنت(1389)«عناصر هویت ساز در معماری سنتی خانه های ایرانی«نمونه موردی خانه های رسولیان یزد»»،مجله دو فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات هنر اسلامی، شماره 13، 55-68.
5. 5. پاسدار شیرازی، مظفر و صادقی، علیرضا(1394)«تأثیر باورها و مراسم آیینی در پایایی و پویایی فضاهای شهری، مورد پژوهی: تعزیه در پایایی حسینیه‌ها و تکایا در ایران»،نشریه مدیریت شهری، 14(38): 301-332.
6. 6. پرویزی، الهام(1388) )«معماری ملی از دیدگاه هویت فرهنگی»، فصلنامه مطالعات ملی، شماره3، 82-108.
7. 7. توسلی،محمد(1379)حسینیه ها، تکایا، مصلی ها،در مجموعه مقالات «معماری ایران دوره اسلامی» به کوشش محمد یوسف کیانی، تهران: انتشارات سمت.
8. 8. جانباز قبادی، غلامرضا،مفیدی، عباس و زرین، آذر(1390)«شناسایی الگوهای همدید بارش‌های شدید زمستانه در سواحل جنوبی دریای خزر، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی محیط، 42: 23-40.
9. 9. حسن پور، مرتضی و سلطان زاده، حسین(1398)«تأثیر آیین تعزیه بر معماری بومی تکایای مازندران- طایفه اسک آمل»، نشریه هنر اسلامی، 15(34): 258-295.
10. 10. حسن پور، مرتضی و سیدیان، سید علی(1394)«بررسی ساختار هویت‌بخش تکایا به عنوان معماری مقدس شیعه (نمونه موردی طراحی تکیه اسکو، شهر امام‌زاده عبدا... آمل)»، رساله کارشناسی ارشد، استاد راهنما سید علی سیدیان.
11. 11. خاکپور، مژگان و شیخ احمدی، علی(1390)«بررسی تأثیر فرهنگ و تغییرات اجتماعی بر مسکن روستایی گیلان»، نشریه مدیریت شهری، 9(27): 229-246.
12. 12. ذال، محمدحسن، علیئی، میثم، همتی و ازندریانی، اسماعیل(1394)«تداعی معانی و انتقال مفاهیم شیعی در معماری آیینی (مطالعه موردی سقانفارهای آمل)»، فصلنامه علمی _ پژوهشی تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، ۶ (۱۸): ۱۳۳-۱۵۴.
13. 13. ذوقی حسینی، الهه و خسروجردی، نرجس(1392)معماری تکایای ایرانی، نشر طحان.
14. 14. راپاپورت، ایموس(1391)فرهنگ، معماری و طراحی، ترجمه: مازیار برزگر و مجید یوسف نیاپاشا، ساری: انتشارت شلفین.
17. 17. رفیعی، زهرا(1390)«روند تحولات نفار در معماری بومی مازندران»، نشریه باغ نظر، 19(8): 36-64.
18. 18. رورده، همت اله و باعقیده ، محمد و داداشی رودباری، عباسعلی(1393)«بررسی اثر توپوگرافی بر پتانسیل اقلیم گردشگری(مطالعه موردی:استان مازندران)»، مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری، سال سوم، شماره 11، زمستان 1393، (200): 200-217.
19. 19. سعیدی شاهاندشتی، ناصر(1391)جامعه شناسی تاریخی آمل: مقدمه ای بر آمل شناختی،ساری: انتشارات ساغرسازان.
20. 20. سلطان‌زاده، حسین(1362)روند شکل‌گیری شهر و مراکز مذهبی در ایران، تهران: نشر آگاه.
21. 21. علیجانی، بابک(1384)مهر در ایران و باستان، تهران: ققنوس.
22. 22. قرخلو، مهدی، کلانتری خلیل‌آباد، حسین و اسکندری نوده، محمد(1387)، «بررسی دگرگونی در ساختار کالبدی و معماری روستاها و تشکیل روستا- شهر مورد: آلارد و پرندک»، نشریه پژوهش های جغرافیای انسانی، 65(65): 53-70.
23. 23. کاظمی موسوی، احمد(1397)نگاهی به نهادهای سنتی و آیین های بومی ایران جستارهایی در حقوق، تاریخ و فرهنگ ایران. تهران: انتشارات آگاه، چاپ دوم.
24. 24. کیانمهر، قباد و انصاری، مجتبی و طاووسی، محمود و آیت اللهی، حبیب الله(1384)، تأثیر ایدئولوژی صفویان بر منبت کاری دوران حکومت شاه طهماسب، مجله علمی-پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دوره دوم، شماره 40، بهار 1384، صص 234-203.
25. 25. گروتر، یورگ کورت، (1386)، زیبایی شناسی در معماری. ترجمه: جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. چاپ چهارم،624 صفحه.
26. 26. لنگ، جان(1381)آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، ترجمه: علیرضا عینی فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
27. 27. مختاباد، سید مصطفی، حبیب، فرح و شعاعی، حمیدرضا(1390)«گفتمانی تحلیلی در ماندگاری حسینیه‌ها به‌ مثابه کنش‌پذیری عملکردی فضاهای عمومی شهری در بازتاب باورها و آیین‌های جمعی»، نشریه مدیریت شهری، 28: 241-254.
28. 28. معطوفی، اسدالله(1394)،سیر تاریخی معماری 6000 ساله گرگان و استرآباد،جلد دوم، تهران: سفیر اردهال، چاپ اول.
29. 29. ملازاده، کاظم و محمدی، مریم(1381)مدارس و بناهای مذهبی،تهران: سوره مهر.
30. 30. موسوی کوهپر، سید مهدی و ذال، محمدحسن(1391)«تحلیل عوامل اجتماعی تأثیرگذار بر معماری تکایا در مازندران»، نخستین همایش‌ملّی هنر تبرستان (گذشته و حال)، دانشگاه مازندران.
31. 31. موسوی کوهپر، سید مهدی، محمدی، محمدرضا و شاهرخی، آناهیتا(1393)«هنر و معماری ایرانی در ابنیه اسلامی داغستان؛ مطالعه موردی: بررسی شباهت های هنری و معماری بومی مازندران با جنوب داغستان»، نشریه پژوهش های ایران شناسی، 4(2): 103-122.
32. 32. مومنی، کوروش و مسعودی، زهره، (1395)، رابطه فرهنگ و معماری (با بررسی موزه هنرهای معاصر تهران). نشریه جلوه هنر، 42: (67-82).
33. 33. ناری قمی،مسعود(1395)«الگوهای کالبدی حسینیه‌ها: ریشه‌ها و تحولات»،نشریه مطالعات معماری ایران، 5(9): 25-45.
34. 34. نعمت‌طاووسی، مریم(1392)فرهنگ نمایش‌های سنتی و آیینی ایران، چاپ نخست، تهران: ناشر دایره.
35. 35. واسعی، سید علیرضا و اسکندری، زینب(1392)،«نقش زنان در بسط فرهنگ محرم و سوگواری در عصر ناصری»، نشریه تاریخ اجتماعی، 3(1): 115-132.
36. 36. ورمقانی، حسنا، سلطان‌زاده، حسین و دهباشی شریف، مزین(1394)«رابطه جنسیت و فضا در عرصه‌های خصوصی و عمومی دوره قاجار»، نشریه باغ نظر، 37(12): 29-40.
37. 37. یزدانفر، سید عباس، حسینی، سید باقر و زرودی، مصطفی(1392)«فرهنگ و شکل خانه (مطالعه موردی: خانه‌های سنتی شهرستان تنکابن و رامسر)»، نشریه مسکن و محیط روستا، 32(144): 17-32.
41. حسینی، سید بهشید و نیلوفر ذوالفقار (1393) حلقه¬ی گمشده¬ی طراحی حسینیه¬های معاصر با تکیه بر نمود معماری و شهرسازی اسلامی در حسینیه¬های بزرگ و کوچک زواره، دومین کنگره¬ی بین¬المللی سازه، معماری و توسعه¬ی شهری، تبریز.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Soltanzadeh H, Hasanpour M. Evaluation of Socio-cultural and Climate Criteria in Venacular Architecture (Case study: A comparative study of historical and contemporary Tekiehs in Mazandaran). scds. 2020; 8 (4) :121-149
URL: http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-1150-fa.html

سلطان زاده حسین، حسن پور مرتضی. واکاوی معیارهای فرهنگی اجتماعی و اقلیم در معماری بومی (مطالعه موردی: بررسی تطبیقی تکایای تاریخی و معاصر مازندران). مطالعات توسعه اجتماعي -فرهنگي. 1399; 8 (4) :121-149

URL: http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-1150-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 8، شماره 4 - ( 2-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله علمی پژوهشی مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی Quarterly Journal of Socio - Cultural Development Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.04 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4331