[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 5، شماره 4 - ( 2-1396 ) ::
جلد 5 شماره 4 صفحات 155-185 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل گفتمانی طبقه بندی اجتماعی در شاهنامه
علیرضا قاسمی ، علیرضا نیکویی، رضا چراغی
دانشجوی دکتری دانشگاه گیلان
چکیده:   (437 مشاهده)

«طبقه­بندی اجتماعی» یکی از مفاهیم مهم در حوزۀ علوم اجتماعی به­شمار می­آید. این مفهوم که توزیع افراد جامعه با سطح اقتصادی و اجتماعی مشابه است، برآیند تحوّل و توسعۀ جامعه و پیچیدگی روابط انسانی در زمینه­های گوناگون است؛ امّا در عین حال، در ادوار مختلف منشأ نابرابریهای اجتماعی، توزیع ناعادلانۀ امکانات و در نتیجه رکود جامعه نیز بوده­است. در ایران باستان و به­تبع آن در شاهنامۀ فردوسی که داستا­نهای آن عمدتاً برآمده از خداینامه­های دورۀ ساسانی و منابع پهلوی است، طبقه­بندی اجتماعی و نوع روابط طبقات مختلف، موجد تحوّلات و چالشهای گوناگونی بوده است. مقالۀ حاضر در پی آن است تا ضمن تبیین طبقه­بندی اجتماعی در ایران باستان، این مفهوم را از منظر تحلیل گفتمان در شاهنامۀ فردوسی بررسی کند؛ نقش منابع قدرت و مناسبات ایدئولوژیک را در برجسته­نمایی و طبیعی­سازیِ آن واکاود و تأثیر آن را در فرایند توسعۀ جامعۀ ایرانی در شاهنامه و ایران باستان تحلیل نماید؛ براین اساس، نظام شبه­کاست طبقاتی که موجب توزیع نابرابر قدرت، مالکیّت و حیثیّت اجتماعی به نفع گروهی خاص و به زیان سایر افراد جامعه می­شود، یکی از موانع مؤثّر بر توسعۀ اجتماعی و فرهنگی در ایران باستان -به­ویژه در دورۀ ساسانی- بوده که به تبع آن در شاهنامۀ فردوسی بازنموده شده­است

واژه‌های کلیدی: شاهنامه، اوستا، ساسانیان، طبقه بندی اجتماعی، گفتمان، توسعه
متن کامل [PDF 515 kb]   (72 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۵/۱۰/۲۰ | پذیرش: ۱۳۹۶/۸/۲۴ | انتشار: ۱۳۹۶/۸/۲۴
فهرست منابع
1. - ابن اسفندیار، بهاءالدین محمّد بن حسن (1366) تاریخ طبرستان، به تصحیح عباس اقبال آشتیانی، کلالۀ خاور.
2. - ادگار، اندرو و سج‌ویک، پیتر (1387) مفاهیم بنیادی نظریّه فرهنگی، ترجمه مهران مهاجر و محمّد نبوی، تهران: آگه.
3. - استنو، کاترینا (1383) تصویر دیگری: تفاوت از اسطوره تا پیش‌داوری، ترجمه گیتی دیهیم، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی و مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها.
4. - اوستا (1378) گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه، دو جلد، تهران: مروارید.
5. - بلعمی، ابوعلی محمّد بن محمّد (1353) تاریخ بلعمی، به تصحیح محمّدتقی بهار، به کوشش محمّد پروین گنابادی، جلد اوّل، تهران: زوار.
6. - بهار، مهرداد (1386) پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: آگه.
7. - بیرونی، ابوریحان (1389) آثار الباقیه عن القرون الخالیه، ترجمه اکبر داناسرشت، چ ششم، تهران: امیرکبیر.
8. - پریخانیان. ا (1381) «جامعه و قانون ایرانی»، تاریخ ایران (پژوهش دانشگاه کیمبریج)، گردآورنده احسان یارشاطر، ترجمه حسن انوشه، جلد سوم- قسمت دوم، تهران: امیرکبیر، صص 69-11.
9. - پورداود، ابراهیم (1347) یشت‌ها، جلد 1، تهران: طهوری.
10. - پیگولوسکایا، ن. و. و همکاران (1353) تاریخ ایران، ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: پیام.
11. - تامین، ملوین (1385) جامعه‌شناسی قشربندی و نابرابری‌های اجتماعی، ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: توتیا.
12. - تایسن، لوئیس (1387) نظریّه‌های نقد ادبی معاصر، ترجمه مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی، تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.
13. - ثعالبی نیشابوری، عبدالملک بن‌ محمّد بن ‌اسماعیل (1368) تاریخ ثعالبی (غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم)، ترجمه محمّد فضائلی، [تهران]: نقره.
14. - حصوری، علی (1388) سرنوشت یک شمن، تهران: چشمه.
15. - خالقی‌مطلق، جلال (1366) «حاشیه‌های مصحّح»، شاهنامه، دفتر یکم، نیویورک: Bibliotheca persica.
16. - خورنی، موسی (1380) تاریخ ارمنیان، ترجمه ادیک باغداساریان، تهران: مؤلّف.
17. - روح‌الامینی، محمود (1377) نمودهای فرهنگی و اجتماعی در ادبیّات فارسی، تهران: آگه.
18. - زریاب ‌خویی، عبّاس (1385) بزم‌آوردی دیگر، به اهتمام سیّد صادق سجّادی، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.
19. - طبری، محمّد بن جریر (1383) تاریخ طبری (تاریخ الرّسل و الملوک)، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، جلد 1، تهران: اساطیر.
20. - عظیمی، حسین (1378) ایران امروز در آیینه توسعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
21. - فردوسی، ابوالقاسم (1386) شاهنامه (بر اساس نسخه چاپ مسکو)، تهران: علم.
22. - فرنبغ‌دادگی (1390) بندهش، ترجمۀ مهرداد بهار، تهران: توس.
23. - کارنامه اردشیر بابکان (1389) به اهتمام محمّدجواد مشکور، تهران: دنیای کتاب.
24. - کتاب سوم دینکرد (1381) ترجمه فریدون فضیلت، دفتر یکم، تهران: فرهنگ دهخدا.
25. - کریستن‌سن، آرتور (1389) نمونه‌‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان، ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضّلی، تهران: چشمه.
26. - کزّازی، میرجلال‌الدّین (1386) نامه باستان، جلد 1، تهران: سمت.
27. - کلیما، اوتاکر (1371) تاریخچه مکتب مزدک، ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس.
28. - گات‌ها (1384) تألیف و ترجمه ابراهیم پورداود، تهران: اساطیر.
29. - گزیده‌های زادسپرم (1366) ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
30. - گولت، دنیس (1377) «توسعه: آفریننده و مخرّب ارزش‌ها»، برنامه و توسعه، ترجمه غلامعلی فرجادی، شماره 10، صص 80-62.
31. - لوکوک، پی‌یر (1382) کتیبه‌های هخامنشی، ترجمۀ نازیلا خلخالی، تهران: فرزان روز.
32. - مزداپور، کتایون (1383) داغ گل سرخ و چهارده گفتار دیگر درباره اسطوره، تهران: اساطیر.
33. - مشکور، محمّدجواد (1378) نامۀ باستان (مجموعه مقالات)، به اهتمام سعید میرمحمّدصادق و نادره جلالی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
34. - ملک، حسن (1389) جامعه‌شناسی قشرها و نابرابری‌های اجتماعی، تهران: دانشگاه پیام نور.
35. - مینوی خرد (1385) ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس.
36. - نیبرگ، هنریک ساموئل (1359) دین‌های ایران باستان، ترجمه سیف‌الدین نجم‌آبادی، تهران: مرکز ایرانی مطالعه فرهنگ‌ها.
37. - هرودوت (1362) تاریخ هرودوت، ترجمۀ غ. وحید مازندرانی، [تهران]: علمی و فرهنگی.
38. - هفت لشکر (طومار جامع نقّالان) (1377) تصحیح مهران افشاری و مهدی مداینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
39. - هوار، کلمان (1379) ایران و تمدّن ایرانی، ترجمۀ حسن انوشه، تهران: امیرکبیر.
40. - یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز (1392) نظریّه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نی.
41. - ـــــــــــــــ (1376) جستاری چند در فرهنگ ایران، تهران: فکر روز.
42. - ــــــــــــــــــــــ (1355) آفرینش زیانکار در روایات ایرانی، ترجمه احمد طباطبایی، تبریز: مؤسّسه تاریخ و فرهنگ ایران.
43. - ــــــــــــــــــــــــ (1368) ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

ghasemi A, nikouei A, cheraghi R. تحلیل گفتمانی طبقه بندی اجتماعی در شاهنامه . scds. 2017; 5 (4) :155-185
URL: http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-386-fa.html

قاسمی علیرضا، نیکویی علیرضا، چراغی رضا. تحلیل گفتمانی طبقه بندی اجتماعی در شاهنامه . مطالعات توسعه اجتماعي -فرهنگي. 1396; 5 (4) :155-185

URL: http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-386-fa.html



دوره 5، شماره 4 - ( 2-1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله علمی پژوهشی مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی Quarterly Journal of Socio - Cultural Development Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.049 seconds with 850 queries by yektaweb 3600